Frankrijk en Ierland: landen met lagere verzuimpercentages dan Nederland. Hoog tijd om te kijken wat de HR-managers van Nederland kunnen leren van verzuimbeheersing in het buitenland. Op welke gebieden focussen Franse bedrijven als het aankomt op gezondheid van hun werknemers? Wat doet Ierland anders dan wij? In dit artikel ontdekt u de best practices van Europese landen met lagere verzuimpercentages dan Nederland.
Verzuim is een complex fenomeen wat door veel meer factoren veroorzaakt wordt dan medische. Een greep uit factoren:
In Europese landen verzuimen werknemers ruim 120 miljoen werkdagen om persoonlijke redenen. In Nederland zijn dit ruim 9 miljoen verzuimdagen. Werknemers in Noorwegen of Denemarken zijn het minst geneigd zonder ziekte te verzuimen. Spaanse, Britse en Ierse werknemers doen dit het meest. 6 procent van de Nederlanders verzuimt om voor iemand in het gezin te zorgen. Laten we kijken hoe de verzuimpercentages er in Europa precies uitzien.
Eurofound maakte een vergelijking tussen verzuimcijfers van 2016 van Europese landen. Uit die cijfers blijkt dat de verzuimpercentages het hoogst liggen in Malta, Finland en Denemarken. De laagste verzuimpercentages komen van Portugal, Roemenië, Bulgarije en Spanje. Het gemiddelde percentage werknemers wat zich tenminste één dag ziek meldde lag op 45 procent.
Bron: Volksgezondheidenzorg.info
Uit het onderzoek van Eurofound uit 2015 lag het verzuimpercentage van Nederland op 50%. Dit wil zeggen dat 50% van de werknemers minimaal 1 dag verzuimd heeft dat jaar. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek lag in Nederland het ziekteverzuimpercentage van 2019 op 4,4 procent. Dat wil zeggen dat een werknemer een aantoonbare ziekte of gebrek heeft en daardoor niet in staat is het werk uit te voeren. Van alle duizend werkdagen er gemiddeld 44 werden verzuimd. De meest voorkomende klachten bij het laatste verzuim waren griep of verkoudheid; klachten aan buik, maag of darmen; en psychische klachten, overspannenheid en burn-out. Vooral psychisch verzuim zorgt voor langer verzuim: gemiddeld 59 werkdagen. Bij griep of verkoudheid blijven personen gemiddeld 3 dagen thuis.
Naast daadwerkelijk verzuim in de vorm van afwezigheid is er ook mentaal verzuim. Uw medewerkers zijn wel fysiek aanwezig op de werkvloer, maar zijn mentaal niet zo betrokken en daardoor minder productief. Uit onderzoek van Gallup blijkt dat in Nederland de betrokkenheid van medewerkers bij hun werk relatief laag ligt. Wereldwijd ligt het gemiddelde op 13 procent, maar in Nederland is slechts 9% innerlijk betrokken bij het werk.
Het volgende valt niet onder verzuim, maar heeft wel invloed op de continuïteit van uw personeelsbestand: qua veiligheid op de werkvloer is het in Nederland relatief wel goed gesteld: het aantal arbeidsongevallen met minimaal 4 dagen verzuim ligt met 1304 gevallen onder het gemiddelde van 1700 per 100.000 werknemers. Daarnaast was in Nederland het aantal dodelijke arbeidsongevallen in 2016 het laagst van alle Europese landen. Het gemiddelde in de EU was 2,2, en in Nederland 0,7 dodelijke arbeidsongevallen per honderdduizend werknemers.
Grofweg zijn er in Europese landen 2 modellen of trends te zien die zich richten op verzuimbeheersing. Aan de ene kant zien we in de maatschappij dat er een focus kan liggen op besparen op kosten gerelateerd door verzuim. Aan de andere kant een focus op het welzijn van werknemers. Beide modellen kunnen geformaliseerd zijn in nationale strategieën van de overheid en sociale partners, maar ook geadopteerd door individuele bedrijven.
Uit onderzoek van Eurofound in 2010 blijkt dat voornamelijk in landen in Oost-Europa de focus lag op controle over de kosten. Voornamelijk in de vorm van beperkte of geen doorbetaling van personeel bij verzuim. Dit is vooral terug te zien in Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Litouwen, Polen en Roemenië. Zo zorgde nieuwe wetten in 2009 ervoor dat werknemers in Tsjechië en Estland de eerste 3 dagen van hun ziekteverzuim niet doorbetaald kregen. In Hongarije werd het doorbetaalde salaris van 80% naar 70% bijgesteld en in Litouwen zelfs van 80% naar 40%. Het gevolg hiervan is zeer gereduceerde verzuimpercentages. Overigens is kan ondanks nationaal beleid gericht op kostenreductie, beleid op organisatieniveau nog steeds gericht zijn op het welzijn van de werknemer. Vaak is er ook sprake van welzijns programma’s voor medewerkers.
Landen waarin volgens dit onderzoek de nadruk ligt op welzijn strategieën voor medewerkers en minder op de financiële gevolgen van ziekteverzuim, zijn Noorwegen, Denemarken en Oostenrijk. Landen waarin in 2015 de verzuimpercentages boven het Europese gemiddelde liggen. Dit is onder andere te verklaren doordat hier meer vrouwen werkzaam zijn (bij vrouwen ligt het verzuimpercentage over het algemeen hoger dan bij mannen) en door de inclusieve arbeidsmarkt. Dit laatste wil zeggen dat er relatief veel mensen met gezondheidsbeperkingen werkzaam zijn.
In dit artikel focussen we op de landen met lagere verzuimpercentages dan Nederland, maar met een vergelijkbare arbeidsmarkt in de zin van percentage werkzame vrouwen, de mate van sociale zekerheid en inclusiviteit op de arbeidsmarkt. We gaan daarom in op verzuimbeheersing en -management in Ierland en Frankrijk.
Met een verzuimpercentage van 46% in 2015 – dat wil zeggen dat 46% van de werkenden zich minimaal 1 dag per jaar ziek meldt – volgt Ierland Nederland (50%) op. Tegenwoordig zit het verzuim in Ierland hem vooral in korte verzuimperioden. Gemiddeld verzuimt een werknemer 4,3 dagen per jaar. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door stress als gevolg van de hoeveelheid werk, functie eisen en de managementstijl binnen het bedrijf. Wat doen organisaties in Ierland om ziekteverzuim terug te dringen?
Frankrijk heeft in 2014 een verzuimpercentage van 41% en heeft daarmee een kleiner percentage werknemers wat zich minimaal 1 dag in het jaar ziek meldt dan Nederland. Oorzaken van verzuim in Frankrijk zijn naast zere keel en verkoudheid meestal emotionele problemen (29%), bestaande uit burn-out and psychologische problemen. Dit wordt gevolgd door aandoeningen aan het bewegingsapparaat (27%). Wat valt er in Frankrijk op aan het reduceren van verzuim van medewerkers?
Uit onderzoek van Aon onder 10 Europese landen en in totaal 7.597 werknemers blijkt dat zij minder zouden verzuimen met de volgende maatregelen:
Duurzame inzetbaarheid in zware industrie: investeren in gezonde werknemers
Analyse van verzuimoorzaken en implementatie van gerichte oplossingen