Download de RI&E Checklist
Ontdek waar uw bedrijf aan moet voldoen en download deze gratis checklist.
Bekijk alle downloadsWerkstress kan een enorme tol eisen van maritieme professionals. Werknemers in de maritieme sector hebben vaker te maken met ongevallen als gevolg van het werk, excessief alcoholgebruik, drugsgebruik en gaan eerder met pensioen dan hun collega’s op het vasteland. In het algemeen liggen de oorzaken van werkstress besloten in de combinatie van de persoon van de werknemer, zijn privéleven en de omstandigheden op het werk. In de maritieme sector kampen werknemers bovendien met een gebrek aan voldoende slaap, de druk die het varen op persoonlijke relaties legt en de lange werkdagen onder vaak extreme weersomstandigheden. Als het rommelt aan het thuisfront, maakt het gevoel zo ver weg te zijn werknemers machteloos. Welke rol kan zelfzorg en balans spelen bij het voorkomen van werkstress in de maritieme sector? Op deze vraag proberen wij in dit blog een antwoord te geven.
Werkstress in de maritieme sector is een alledaagse realiteit voor maritieme professionals. Met de krapte op de arbeidsmarkt maar ook door de toenemende digitalisering in onze samenleving, wordt werkstress in de maritieme sector een groeiend probleem dat aandacht verdient. In de Nationale Enquête arbeidsomstandigheden 2021 van TNO en het CBS, geeft 37 procent van de werknemers aan dat werkdruk en werkstress de belangrijkste redenen zijn voor werkgerelateerd verzuim. In de sectoren informatie en communicatie en bij financiële instellingen komt het percentage zelfs boven de 50 procent uit. In de maritieme sector spelen extra factoren mee die voor veel werkstress kunnen zorgen.
Werken in de maritieme sector betekent vaak dat werknemers op het water verkeren en onder zware omstandigheden moeten werken. Sommigen werken op een binnenvaartschip, anderen op een tanker of containerschip.
Vanwege de vaak zware weersomstandigheden, werkzaamheden aan het schip en ook het vervoer van gevaarlijke stoffen moeten werknemers altijd op hun hoede zijn voor gevaarlijke situaties. Dit kan de nodige druk en op termijn de nodige werkstress opleveren. Zo haalde het ongeluk met een container met chloorgas in juni 2022 in Jordanië het wereldnieuws. Bij het laden van de container met chloorgas op een schip viel deze en scheurde open waardoor het giftige chloorgas kon ontsnappen. De gevolgen waren desastreus met 12 doden en ruim 260 gewonden.
Ook het werken op een klein oppervlak waarbij weinig privacy is, werkt isolerend en kan de nodige werkstress opleveren. Een bemanningslid kan tenslotte niet even een wandeling in het park maken als hij het even heeft gehad met een collega. Andere stressfactoren die specifiek zijn voor de maritieme sector zijn:
Werkstress kan leiden tot ziekteverzuim en onverhoopt tot een burn-out bij uw werknemers, waarbij u als werkgever lange tijd verantwoordelijk blijft voor hun re-integratie. U loopt hierbij het risico dat de continuïteit van uw onderneming in het geding komt, juist bij een krappe arbeidsmarkt is het vinden van nieuw talent lastig. Daarnaast moet u zich van de Arbowet inzetten voor een veilige en gezonde werkplek.
Lees ons blog over hoe u werkdruk kunt managen om werkstress te voorkomen. In ons blog vindt u nuttige tips hierover!
Zelfzorg is van vitaal belang voor maritieme professionals bij het voorkomen van werkstress omdat zij vaak weinig autonomie hebben bij het uitvoeren van hun taken. Werknemers kunnen niet altijd aan de oorzaken van werkstress ontkomen. Werken op een schip betekent: lange dagen maken in regelmatig zware weersomstandigheden, moeite om goed te slapen, weinig contact met het thuisfront dat een luisterend oor en steun kan bieden, en niet makkelijk van conflictsituaties kunnen weglopen. Daarom moeten werknemers in de maritieme sector goed voor zichzelf zorgen.
Bij zelfzorg gaat het om belangrijke lichaamsfuncties die zowel belangrijk zijn voor de vereiste energie om te presteren als voor de mentale gesteldheid en het behouden van veerkracht in moeilijke situaties. Lichaamsfuncties als slapen, eten en bewegen zijn essentieel, maar zelfzorg kan ook breder toegepast worden. U moet dan denken aan:
U als werkgever of HRM heeft een belangrijke taak uw werknemers te helpen aan zelfzorg te doen. Een goed voorbeeld doet volgen. Als u erin slaagt zelfzorg toe te passen, ook tijdens uw werktijd, dan zullen werknemers makkelijker aan zelfzorg kunnen doen tijdens hun werk en daarbuiten. Werkgevers en HR zijn bij uitstek degenen die de bedrijfscultuur bepalen en uitdragen via werving en selectie, beleid en instrumenten als employee-benefitsprogramma’s.
Eet gezond, bij voorkeur elke dag groenten, fruit, vette vis, kip en probeer het eten van koolhydraten, toegevoegde suikers en rood vlees te beperken. Een gezond dieet en dito eetpatroon geven de noodzakelijke dagelijkse energie en daarmee de productiviteit die verlangd wordt.
De rol van zelfzorg bij het voorkomen van werkstress in de maritieme sector is dus belangrijk. Een goede balans tussen werk en privé is dat net zo. Lees hierover meer in ons blog over optimale vitaliteit op de werkvloer.
In het “Professional Mariner Journal of the Maritime Industry” van april 2015 schrijft Kelly Sweeney, die onder andere op een olietanker heeft gewerkt en als kapitein vaart op verschillende commerciële schepen, dat hij persoonlijk veel heeft gehad aan ademhalingstechnieken en meditatie om te kunnen ontspannen.
Kelly werkte in 1995 als derde stuurman op een tanker toen hij begon met ademhalingstechnieken en meditatie; getriggerd door de stressvolle dagen op het schip als gevolg van problemen met de apparatuur en een bemanning die niet goed in zijn vel zat. Hij ging elke dag 15 minuten rustig in zijn hut zitten en concentreerde zich op zijn ademhaling en niet op gedachten die de revue passeerden. Als er een negatieve gedachte bij hem opkwam, liet hij deze gaan in plaats van erbij stil te staan.
Peter vertelt dat hij in zijn lange loopbaan als maritieme professional zag dat een aantal maritieme bedrijven meer oog kregen voor de knelpunten waarmee veel bemanningsleden kampten. Soms ging het op het eerste gezicht om simpele zaken als WiFi aan boord. Hiermee werd het makkelijker voor de bemanning om contact te houden met vrienden en geliefden op de wal. Toch is hij van mening dat veel bedrijven in de maritieme sector zich niet volledig bewust zijn van de schadelijke effecten van werkstress op zeevarenden en de invloed ervan op het reilen en zeilen op schepen.
De rol van zelfzorg en balans is van cruciaal belang bij het voorkomen van werkstress in de maritieme sector. Werknemers in deze sector worden geconfronteerd met specifieke stressfactore, zoals werken onder zware en gevaarlijke omstandigheden, lange periodes van afwezigheid van huis, gebrek aan autonomie en lange werkdagen. Deze factoren kunnen leiden tot ernstige werkstress, wat kan resulteren in ziekteverzuim en zelfs burn-out.
Hoewel sommige oorzaken van werkstress moeilijk te vermijden zijn vanwege de aard van het werk, kunnen maritieme professionals zelfzorg toepassen om de impact van stress te verminderen. Zelfzorg omvat regelmatig bewegen, gezond eten en drinken, voldoende rust, tijd doorbrengen met dierbaren, luisteren naar het eigen lichaam, hobby’s beoefenen, eigen grenzen bewaken, gezond egoïstisch zijn, zelfacceptatie en eigen keuzes maken.
Werkgevers en HR-afdelingen hebben een belangrijke rol in het ondersteunen en faciliteren van zelfzorg bij werknemers. Dit kan worden bereikt door een bedrijfscultuur te creëren die zelfzorg en balans bevordert, goede faciliteiten op de schepen aan te bieden voor sport en ontspanning en werknemers te betrekken bij het bepalen van secundaire arbeidsvoorwaarden die hun welzijn bevorderen.
Ontdek waar uw bedrijf aan moet voldoen en download deze gratis checklist.
Bekijk alle downloadsDuurzame inzetbaarheid in zware industrie: investeren in gezonde werknemers
Analyse van verzuimoorzaken en implementatie van gerichte oplossingen